Galvaniz Trapez Sac: Çinko Kaplama Nasıl Korur?

Galvaniz trapez sac, sürekli daldırma hattında yüzeyi eriyik çinko ile kaplanmış çelik bobinin rollform hattında trapez formuna getirilmesiyle üretilir. Kaplama sırasında sac eriyik çinko banyosundan geçirilir, çıkışta hava bıçaklarıyla kaplama kalınlığı ayarlanır ve indüksiyonla ısıtma aşamasında ara yüzeyde çinko-demir alaşım tabakası oluşur. Bu alaşım tabakası, kaplamanın çeliğe yalnız yapışmasını değil, metalurjik olarak bağlanmasını sağlar.

Çinkonun koruma biçimi bir boya filminden temel olarak farklıdır. Boya bariyerdir: film sağlamsa korur, çizildiğinde altındaki çelik açıkta kalır ve o noktadan paslanma başlar. Çinko ise <b>kurban anot</b> olarak çalışır. Elektrokimyasal sıralamada demirden daha aktif olduğu için, kaplamanın çizildiği ya da kesildiği yerlerde bile çevresindeki çinko korozyona kendisi uğrayarak açıkta kalan çeliği korur. Bu yüzden galvanizli sacın kesim kenarları ayrıca kapatılmak zorunda değildir — makul kalınlıktaki bir kesit kenarı, çevresindeki çinko tarafından korunur.

Bu mekanizmanın doğal sonucu şudur: galvanizli sacın ömrü, çinko kaplamanın kalınlığı ile bulunduğu ortamın agresifliğine bağlıdır. Kaplama miktarı metrekare başına gram cinsinden ifade edilir ve yapı sektöründe yaygın sınıflar bu değere göre ayrılır. İç bölgede, temiz atmosferde standart kaplama uzun yıllar sorunsuz çalışır; kıyı şeridinde, sanayi bacası yakınında ya da ıslak kalan yüzeylerde ise kaplama sınıfı yükseltilmelidir. Kaplama sınıfını sipariş öncesi netleştirmek, sonradan telafisi olmayan bir karardır.

Galvanizlenmiş yüzeyler kromatlama ve yağlama ile pasifleştirilerek sevkiyat ve depolama sırasında oluşabilecek <b>beyaz pas</b> riskine karşı korunur. Beyaz pas, çinko yüzeyinin havasız ve nemli kalması durumunda ortaya çıkan tozumsu beyaz oksit birikimidir; genellikle istiflenmiş bobin ya da levhaların arasında nem sıkışmasından kaynaklanır. Sahada istifin yerden yükseltilmesi, hafif eğimli konması ve üstünün hava alacak biçimde örtülmesi bu sorunu büyük ölçüde engeller.

Yüzey kalitesi uluslararası standartlara göre A, B ve C olmak üzere üç sınıfta üretilir. Boyanacak ya da görünür kalacak yüzeylerde daha yüksek sınıf tercih edilirken, gizli kalacak uygulamalarda alt sınıflar yeterlidir. Galvanizli sac aynı zamanda rulo boyamaya (coil coating) çok uygundur; boyalı galvanizli sac dediğimiz malzeme, bu galvanizli bobinin fırınlanmış boya sistemiyle kaplanmış halidir. Yani boyalı sac, galvanizli sacın alternatifi değil, üzerine ikinci bir koruma katmanı eklenmiş halidir.

Galvanizli sac punto kaynak dahil pek çok kaynak yöntemiyle birleştirilebilir; bu özellik onu yalnız kaplamada değil, galvaniz dere, büküm parça ve kenar detaylarının üretiminde de kullanışlı kılar. Kaynak sırasında çinkonun buharlaştığı unutulmamalı, havalandırma sağlanmalıdır. İnşaat dışında beyaz eşya ve otomotiv sektörlerinde de aynı bobin türü yaygın olarak kullanılır.

Boyasız galvanizli trapez sac, çatı ve cephede en ekonomik çözümdür ve şu durumlarda doğru tercihtir: geçici yapılar ve şantiye kapamaları, görünmeyen iç yüzeyler, depo ve hangar gibi görünümün öncelik olmadığı yapılar, beton altı kompozit döşeme uygulamaları. Estetik beklentisi olan, görünür cephelerde ise boyalı üretim tercih edilir; boya hem renk verir hem çinko kaplamanın üzerine ek bir bariyer ekleyerek toplam ömrü uzatır.

Türkiye'de galvanizli sac çoğunlukla polyester boyalı olarak kullanılır; kullanım yerine göre PVDF ve plastisol sistemler de tercih edilir. Yaygın renk kodları RAL 9002, 9006, 3000, 3004, 5002, 5010, 5015, 6018, 6021, 7044 ve 8004'tür, ancak tüm RAL kataloğundan üretim yapılabilir. Renk ve boya sistemi seçimi, kaplamanın hangi yöne baktığı ve ne kadar güneş aldığıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Bu yazı rformmetal.com üzerindeki özgün içerikten alınmıştır.