İçeriğe atla
Çatı ve cephe kaplama çözümleri · Kadıköy / İstanbul 0216 405 16 90 0532 424 38 20 info@rformmetal.com

Alüminyum sac: trapez ve kenet levhada alüminyum

Alüminyum, çeliğin yaklaşık üçte biri ağırlığında, kendi oksit tabakasıyla korunan bir metaldir. Deniz havası ya da hafiflik öne çıktığında galvanizli çeliğin yerine sık seçilir. Boyalı ya da boyasız kullanılır; doğru kalınlık ve doğru bağlantı ile iyi sonuç verir.

Galvanizli çelik ve alüminyum sacın katman kesiti ve ağırlık karşılaştırması Galvanizli çelik Boya Çinko Çelik çekirdek Çinko + boya Aynı boyutta ağırlık Yoğunluk ≈ 7,85 g/cm³ Koruma: çinko kendini feda eder, zamanla tükenir. Alüminyum Boya / doğal Oksit Alüminyum Oksit Üst yüzey boyalı ya da doğal Aynı boyutta ağırlık Yoğunluk ≈ 2,7 g/cm³ (≈ üçte bir) Koruma: oksit tabakası çizilince kendiliğinden yenilenir.

Dört maddede

  • HafifYaklaşık üçte bir ağırlık, taşıyıcı sisteme binen yükü azaltır.
  • Kıyıda güçlüDeniz havasında ve sanayi atmosferinde oksit tabakası korumayı sürdürür.
  • Daha çok uzarIsıl uzama çeliğin yaklaşık iki katıdır, bağlantı buna göre tasarlanır.
  • Boyalı ya da boyasızRenkli boyalı yüzey ya da doğal gofrajlı yüzey seçilebilir.

Alüminyum çatı ve cephe sacı nedir?

Çatı ve cephede kullanılan alüminyum sac, saf alüminyum değil bir alüminyum alaşımıdır. Alaşım, sacın büküm kabiliyetini ve dayanımını belirler. Sac önce düz levha ya da rulo olarak üretilir, sonra trapez ya da kenet formuna şekillendirilir.

Çatı ve cephe sacında karşılaşılan alaşımlar iki aileden gelir:

  • 3xxx serisi (alüminyum-mangan): 3003, 3004, 3005 ve 3105 gibi alaşımlar. Kolay şekil alır; çatı, cephe ve yağmur oluğu işlerinde yaygındır.
  • 5xxx serisi (alüminyum-magnezyum): 5754 gibi alaşımlar. Dayanımı daha yüksektir, deniz suyuna dayanımıyla bilinir. Çatı sacında 3xxx serisi kadar yaygın değildir; şartnamede istenebilir.

Bunlar sektördeki tipik örneklerdir; her projede kullanılacak alaşım ve sertlik durumu (temper) şartnameye ve tedarik edilen malzemeye göre teklifte ayrıca netleşir.

Avrupa standartları da bu ayrımı izler. EN 573 alaşımın kimyasal bileşimini, EN 485 alüminyum levhanın mekanik özelliklerini ve ölçü toleranslarını, EN 1396 rulo boyalı alüminyum sac ve şeridi, EN 508-2 ise alüminyumdan kendini taşıyan çatı ve cephe ürünlerini tanımlar. Şartnamenizde bu standartlardan biri geçiyorsa, malzeme belgesinde hangi değerlerin aranacağı da onlardan anlaşılır.

Sitedeki ürünlerden 27/200, 38/151, 38/250, ÇK 90, 45/900 ve 18/1000 sinüs oluklu formlar ile standart ve kilit geçme kenetli levhalar alüminyum seçeneğiyle listelenir. Beton altı trapez formları alüminyum olarak listelenmez.

Alüminyum ne zaman galvanizli çeliğin yerine seçilir?

Normal atmosferde, iç bölgede ve bütçe öncelikliyse boyalı galvanizli çelik çoğu zaman yeterlidir. Alüminyum şu durumlarda öne çıkar:

  • Kıyı ve deniz havası: Tuzlu nem çinko kaplamayı daha hızlı tüketir. Alüminyumun oksit tabakası ise çizildiğinde kendini yeniler.
  • Bazı kimyasal ortamlar: Hayvan barınağı ya da kimyasal buhar çıkaran tesislerde alüminyum da değerlendirilir; ancak uygunluk ortamdaki kimyasala göre değişir ve kaynaklar bu konuda tek sesli değildir. Alkali ortam (taze beton, harç, kireç, çimento) alüminyuma zarar verir. Bu tür yapılarda karar, ortam bilgisiyle proje mühendisine bırakılır.
  • Hafiflik: Mevcut bir çatı yenilenirken taşıyıcı sistemin kapasitesi sınırdaysa ya da hafif çelik konstrüksiyonda.
  • Kenet çatı: Mahyadan oluğa tek parça uzun levhalar, hareketli klipslerle bağlanır. Alüminyumun hafifliği ve kolay şekil alması bu sistemde sık tercih edilmesinin nedenlerindendir. Kenet sistem için kenet çatı sistemleri sayfasına bakın.
Ortama göre malzeme seçimi akışı Yapının ortamı Normal atmosfer İç bölge, temiz hava, bütçe öncelikli Boyalı galvanizli çelik Ara koşul Sanayi bölgesi, kıyıya uzak nem Kalın çinko sınıfı ya da aluzinc Agresif ortam Deniz kenarı, tuzlu hava Alüminyum boyalı ya da doğal Ağırlık sınırı ya da şartname alüminyum istiyorsa: ortamdan bağımsız alüminyum
Ortamdan malzemeye kaba bir yol haritası. Son karar şartnameye, taşıyıcı sisteme ve mühendis değerlendirmesine bağlıdır.

İki metali beş eksende ayrıntılı karşılaştıran yazı: Galvanizli sac mı, alüminyum mu? Çinko kaplama sınıfları için çinko kaplama ve galvaniz sınıfları sayfası.

Galvanizli çelik ve alüminyum yan yana

Aşağıdaki değerler malzemenin genel fiziksel özellikleridir. Belirli bir ürünün taşıma kapasitesi ya da ömrü için ürün sayfasına ve proje hesabına bakılır.

ÖzellikGalvanizli çelikAlüminyum
Yoğunluk (ağırlık)≈ 7,85 g/cm³≈ 2,7 g/cm³, yaklaşık üçte bir
Rijitlik (elastisite modülü)≈ 210 GPa≈ 70 GPa; aynı kalınlıkta daha çok sehim yapar
Kıyıda davranışÇinko tuzlu nemde daha hızlı tükenir; koruma kaplama sınıfına bağlıdırOksit tabakası kendini yeniler; tipik olarak daha dayanıklıdır
Kesik kenarÇinko kenarı bir ölçüde korur; agresif ortamda kenar pası ve boya kabarması görülebilirKırmızı pas oluşmaz; açık metal yeniden oksitlenir
Isıl uzama≈ 12 µm/m·K≈ 23 µm/m·K, yaklaşık iki katı
Yüzey seçenekleriBoyalı ya da boyasız galvanizliBoyalı ya da doğal (gofrajlı) yüzey
İlk yatırımDaha düşükDaha yüksek
Hurda değeriDaha düşükDaha yüksek

Maliyet mantığı. Alüminyumun metrekare maliyeti üç şeyden etkilenir. Birincisi ham madde değeridir; alüminyum borsada işlem görür ve fiyatı gün içinde bile değişebilir. Bu yüzden alüminyum tekliflerinin geçerlilik süresi genellikle kısa tutulur. İkincisi kalınlık ve aşık düzenidir; rijitlik düşük olduğu için aynı açıklıkta daha kalın malzeme ya da daha sık aşık gerekebilir. Üçüncüsü yüzeydir; boya sistemi seçimi fiyatı değiştirir. Öte yandan hafiflik taşıyıcı sistemde, yüksek hurda değeri de yapının ömrü sonunda karşılık bulabilir. Karşılaştırmayı aynı ölçü listesiyle iki malzeme için ayrı ayrı fiyatlatmak en sağlıklı yoldur.

Boyalı mı, boyasız mı?

Alüminyum sac iki yüzeyle kullanılır.

  • Boyalı alüminyum: Sac, rulo boyama hattında fabrika boyasıyla kaplanır. Polyester ve PVDF gibi sistemler kullanılır. Renk istenen ya da cephe görünümünün önemli olduğu projeler için uygundur. Güneşe açık cephelerde ve koyu renklerde PVDF, rengin daha uzun süre korunmasıyla bilinir.
  • Boyasız (doğal) alüminyum: Yüzey boyanmadan bırakılır. Gofrajlı doğal alüminyumda yüzeye ince bir doku basılır. Doku parlamayı azaltır ve küçük çizikleri gizler. Zamanla yüzey matlaşır ve griye döner; bu doğal oksitlenmedir, bozulma değildir.

Sitede kenetli levhalar boyalı alüminyumla, 38/250 gibi bazı trapez formlar hem boyalı hem boyasız alüminyumla listelenir. Hangi formda hangi yüzeyin mümkün olduğu ürün sayfasında yazar.

Boya sistemlerinin farkları için boya kalitesi ve boya sistemleri sayfasına, sık kullanılan renkler için alüminyum trapez sac yazısına bakın.

Kalınlık, aşık aralığı ve ısıl uzama

Kalınlık ve aşık aralığı. Alüminyumun elastisite modülü çeliğin yaklaşık üçte biridir. Aynı form ve aynı kalınlıkta daha çok sehim yapar. Bu yüzden çeliğin yerine alüminyum düşünüldüğünde ya kalınlık artırılır ya da aşık aralığı daraltılır. Hangisinin yapılacağına kar ve rüzgâr yükü ile taşıyıcı sistemi bilen mühendis karar verir. Çelik sac için hazırlanmış yük tablosu alüminyuma doğrudan uygulanmaz. Çelik saclar için ön fikir almak isterseniz aşık aralığı hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Isıl uzama. Alüminyum ısındıkça çeliğin yaklaşık iki katı uzar. Uzun levhada bu fark milimetrelerle ölçülür.

10 metrelik levhada ısıl uzama ve geniş delikli bağlantı 10 m levha, 50 °C sıcaklık farkı Çelik ≈ 6 mm Alüminyum ≈ 11,5 mm Uzama çubukları ölçekli değildir. Sabit delik Hareket yolu yok, delik ağzı zorlanır Geniş ya da oval delik Levha vidanın çevresinde kayabilir
Isıl uzama = katsayı × boy × sıcaklık farkı. 10 m alüminyum levhada 50 °C fark yaklaşık 11,5 mm, aynı boydaki çelikte yaklaşık 6 mm eder.

Bu hareket engellenirse delik ağzında zorlanma ve zamanla yorulma çatlağı görülebilir. Uygulamada genellikle şu önlemler alınır: bağlantı delikleri vida çapından geniş ya da oval açılır, kayar bağlantı elemanı kullanılır, kenet sistemde hareketli klips seçilir ve levhanın sabit noktası tek bölgede tutulur. Ayrıntılar levha boyuna ve sisteme göre değişir; bağlantı planını uygulayıcı ve mühendis birlikte belirler.

Galvanik korozyon: çelik ve bakırla temas

İki farklı metal nemli ortamda birbirine değdiğinde küçük bir pil oluşur. Alüminyum bu pilde genellikle feda edilen taraftır. Bakır, çıplak karbon çeliği ve bakır içeren su ile temas, alüminyumda o noktadan başlayan bozulmaya yol açabilir.

Alüminyum sac ile çelik aşık arasında ayırıcı bant ve bakır temasından kaçınma Doğru: ayırıcı katman Çelik aşık Uyumlu vida, contalı rondela Alüminyum sac Ayırıcı bant / izolasyon Kaçının: doğrudan temas Alüminyum çatı Bakır oluk Bakırdan akan su da alüminyumu etkileyebilir.
Solda: çelik aşık ile alüminyum sac arasında ayırıcı bant, vidada contalı rondela. Sağda: bakır oluğun alüminyum çatıya doğrudan bağlanması.

Uygulamada sık başvurulan önlemler:

  • Çelik aşık ile alüminyum sac arasına, özellikle nemli ve agresif ortamda, ayırıcı bant ya da uygun bir izolasyon katmanı konur.
  • Alüminyumla uyumlu vida seçilir; yaygın olarak paslanmaz çelik ya da alüminyum, contalı rondelayla. Kaplamasız karbon çeliği vida bu iş için önerilmez.
  • Bakır oluk, bakır boru ve bakırdan akan su alüminyum yüzeyle buluşturulmaz.
  • Taze beton, harç ve kireç alüminyuma değdirilmez; bulaşan harç hemen temizlenir. Bu malzemeler alkalidir ve alüminyumu aşındırır.
  • Delme ve kesme sırasında çıkan çelik talaşı yüzeyden temizlenir; talaş paslanıp leke bırakabilir.

Vida ve bant seçimi, montajı yapan uygulayıcının ve proje mühendisinin sorumluluğundadır.

İlgili sayfalar

Kaynaklar

Sık sorulanlar

Alüminyum sac paslanır mı?
Demir gibi kırmızı pas oluşmaz. Yüzeyde ince bir oksit tabakası oluşur ve bu tabaka korumayı sağlar. Galvanik temas olan noktalarda ise bölgesel bozulma görülebilir; bu yüzden bağlantı detayı önemlidir.
Çatı sacında hangi alüminyum alaşımı kullanılır?
En sık 3003, 3004, 3005 ve 3105 gibi 3xxx serisi alaşımlar görülür; şartnameye göre 5754 gibi 5xxx serisi de istenebilir. Projede kullanılacak alaşım ve sertlik durumu şartnameye ve tedarik edilen malzemeye göre teklifte ayrıca belirtilir.
Aynı kalınlıktaki çelik sacın yerine alüminyum konabilir mi?
Doğrudan konmaz. Alüminyum daha az rijittir; aynı açıklıkta daha çok sehim yapar. Çoğu zaman kalınlık artırılır ya da aşık aralığı daraltılır. Bu kararı yükleri bilen mühendis verir.
Kenet çatıda alüminyum neden sık seçilir?
Kenet levhalar mahyadan oluğa tek parça ve uzundur. Alüminyum hafiftir, kolay şekil alır ve hareketli klipslerle bağlandığında ısıl uzamayı rahat karşılar.
Boyasız alüminyum zamanla nasıl görünür?
İlk parlaklığını kaybeder, matlaşır ve griye döner. Bu doğal oksitlenmedir. Gofrajlı yüzey parlamayı baştan azaltır ve küçük çizikleri daha az belli eder.
Alüminyum fiyatı neden sık değişir?
Ham alüminyum borsada işlem gördüğü için fiyatı günlük değişir. Bu nedenle alüminyum tekliflerinin geçerlilik süresi genellikle kısa tutulur; uzun takvimli projelerde fiyatın sipariş anında yeniden teyit edilmesi gerekebilir.

Projenize uygun formu birlikte seçelim

Aşık aralığı, kar ve rüzgâr yükü, renk ve boy listesi elinizde olsun; ölçü listenizi gönderin, kısa sürede yazılı teklifle dönelim.

Teklif al
WhatsApp'tan yazın
Ara WhatsApp Teklif