Alüminyum sac: trapez ve kenet levhada alüminyum
Alüminyum, çeliğin yaklaşık üçte biri ağırlığında, kendi oksit tabakasıyla korunan bir metaldir. Deniz havası ya da hafiflik öne çıktığında galvanizli çeliğin yerine sık seçilir. Boyalı ya da boyasız kullanılır; doğru kalınlık ve doğru bağlantı ile iyi sonuç verir.
Dört maddede
- HafifYaklaşık üçte bir ağırlık, taşıyıcı sisteme binen yükü azaltır.
- Kıyıda güçlüDeniz havasında ve sanayi atmosferinde oksit tabakası korumayı sürdürür.
- Daha çok uzarIsıl uzama çeliğin yaklaşık iki katıdır, bağlantı buna göre tasarlanır.
- Boyalı ya da boyasızRenkli boyalı yüzey ya da doğal gofrajlı yüzey seçilebilir.
Alüminyum çatı ve cephe sacı nedir?
Çatı ve cephede kullanılan alüminyum sac, saf alüminyum değil bir alüminyum alaşımıdır. Alaşım, sacın büküm kabiliyetini ve dayanımını belirler. Sac önce düz levha ya da rulo olarak üretilir, sonra trapez ya da kenet formuna şekillendirilir.
Çatı ve cephe sacında karşılaşılan alaşımlar iki aileden gelir:
- 3xxx serisi (alüminyum-mangan): 3003, 3004, 3005 ve 3105 gibi alaşımlar. Kolay şekil alır; çatı, cephe ve yağmur oluğu işlerinde yaygındır.
- 5xxx serisi (alüminyum-magnezyum): 5754 gibi alaşımlar. Dayanımı daha yüksektir, deniz suyuna dayanımıyla bilinir. Çatı sacında 3xxx serisi kadar yaygın değildir; şartnamede istenebilir.
Bunlar sektördeki tipik örneklerdir; her projede kullanılacak alaşım ve sertlik durumu (temper) şartnameye ve tedarik edilen malzemeye göre teklifte ayrıca netleşir.
Avrupa standartları da bu ayrımı izler. EN 573 alaşımın kimyasal bileşimini, EN 485 alüminyum levhanın mekanik özelliklerini ve ölçü toleranslarını, EN 1396 rulo boyalı alüminyum sac ve şeridi, EN 508-2 ise alüminyumdan kendini taşıyan çatı ve cephe ürünlerini tanımlar. Şartnamenizde bu standartlardan biri geçiyorsa, malzeme belgesinde hangi değerlerin aranacağı da onlardan anlaşılır.
Sitedeki ürünlerden 27/200, 38/151, 38/250, ÇK 90, 45/900 ve 18/1000 sinüs oluklu formlar ile standart ve kilit geçme kenetli levhalar alüminyum seçeneğiyle listelenir. Beton altı trapez formları alüminyum olarak listelenmez.
Alüminyum ne zaman galvanizli çeliğin yerine seçilir?
Normal atmosferde, iç bölgede ve bütçe öncelikliyse boyalı galvanizli çelik çoğu zaman yeterlidir. Alüminyum şu durumlarda öne çıkar:
- Kıyı ve deniz havası: Tuzlu nem çinko kaplamayı daha hızlı tüketir. Alüminyumun oksit tabakası ise çizildiğinde kendini yeniler.
- Bazı kimyasal ortamlar: Hayvan barınağı ya da kimyasal buhar çıkaran tesislerde alüminyum da değerlendirilir; ancak uygunluk ortamdaki kimyasala göre değişir ve kaynaklar bu konuda tek sesli değildir. Alkali ortam (taze beton, harç, kireç, çimento) alüminyuma zarar verir. Bu tür yapılarda karar, ortam bilgisiyle proje mühendisine bırakılır.
- Hafiflik: Mevcut bir çatı yenilenirken taşıyıcı sistemin kapasitesi sınırdaysa ya da hafif çelik konstrüksiyonda.
- Kenet çatı: Mahyadan oluğa tek parça uzun levhalar, hareketli klipslerle bağlanır. Alüminyumun hafifliği ve kolay şekil alması bu sistemde sık tercih edilmesinin nedenlerindendir. Kenet sistem için kenet çatı sistemleri sayfasına bakın.
İki metali beş eksende ayrıntılı karşılaştıran yazı: Galvanizli sac mı, alüminyum mu? Çinko kaplama sınıfları için çinko kaplama ve galvaniz sınıfları sayfası.
Galvanizli çelik ve alüminyum yan yana
Aşağıdaki değerler malzemenin genel fiziksel özellikleridir. Belirli bir ürünün taşıma kapasitesi ya da ömrü için ürün sayfasına ve proje hesabına bakılır.
| Özellik | Galvanizli çelik | Alüminyum |
|---|---|---|
| Yoğunluk (ağırlık) | ≈ 7,85 g/cm³ | ≈ 2,7 g/cm³, yaklaşık üçte bir |
| Rijitlik (elastisite modülü) | ≈ 210 GPa | ≈ 70 GPa; aynı kalınlıkta daha çok sehim yapar |
| Kıyıda davranış | Çinko tuzlu nemde daha hızlı tükenir; koruma kaplama sınıfına bağlıdır | Oksit tabakası kendini yeniler; tipik olarak daha dayanıklıdır |
| Kesik kenar | Çinko kenarı bir ölçüde korur; agresif ortamda kenar pası ve boya kabarması görülebilir | Kırmızı pas oluşmaz; açık metal yeniden oksitlenir |
| Isıl uzama | ≈ 12 µm/m·K | ≈ 23 µm/m·K, yaklaşık iki katı |
| Yüzey seçenekleri | Boyalı ya da boyasız galvanizli | Boyalı ya da doğal (gofrajlı) yüzey |
| İlk yatırım | Daha düşük | Daha yüksek |
| Hurda değeri | Daha düşük | Daha yüksek |
Maliyet mantığı. Alüminyumun metrekare maliyeti üç şeyden etkilenir. Birincisi ham madde değeridir; alüminyum borsada işlem görür ve fiyatı gün içinde bile değişebilir. Bu yüzden alüminyum tekliflerinin geçerlilik süresi genellikle kısa tutulur. İkincisi kalınlık ve aşık düzenidir; rijitlik düşük olduğu için aynı açıklıkta daha kalın malzeme ya da daha sık aşık gerekebilir. Üçüncüsü yüzeydir; boya sistemi seçimi fiyatı değiştirir. Öte yandan hafiflik taşıyıcı sistemde, yüksek hurda değeri de yapının ömrü sonunda karşılık bulabilir. Karşılaştırmayı aynı ölçü listesiyle iki malzeme için ayrı ayrı fiyatlatmak en sağlıklı yoldur.
Boyalı mı, boyasız mı?
Alüminyum sac iki yüzeyle kullanılır.
- Boyalı alüminyum: Sac, rulo boyama hattında fabrika boyasıyla kaplanır. Polyester ve PVDF gibi sistemler kullanılır. Renk istenen ya da cephe görünümünün önemli olduğu projeler için uygundur. Güneşe açık cephelerde ve koyu renklerde PVDF, rengin daha uzun süre korunmasıyla bilinir.
- Boyasız (doğal) alüminyum: Yüzey boyanmadan bırakılır. Gofrajlı doğal alüminyumda yüzeye ince bir doku basılır. Doku parlamayı azaltır ve küçük çizikleri gizler. Zamanla yüzey matlaşır ve griye döner; bu doğal oksitlenmedir, bozulma değildir.
Sitede kenetli levhalar boyalı alüminyumla, 38/250 gibi bazı trapez formlar hem boyalı hem boyasız alüminyumla listelenir. Hangi formda hangi yüzeyin mümkün olduğu ürün sayfasında yazar.
Boya sistemlerinin farkları için boya kalitesi ve boya sistemleri sayfasına, sık kullanılan renkler için alüminyum trapez sac yazısına bakın.
Kalınlık, aşık aralığı ve ısıl uzama
Kalınlık ve aşık aralığı. Alüminyumun elastisite modülü çeliğin yaklaşık üçte biridir. Aynı form ve aynı kalınlıkta daha çok sehim yapar. Bu yüzden çeliğin yerine alüminyum düşünüldüğünde ya kalınlık artırılır ya da aşık aralığı daraltılır. Hangisinin yapılacağına kar ve rüzgâr yükü ile taşıyıcı sistemi bilen mühendis karar verir. Çelik sac için hazırlanmış yük tablosu alüminyuma doğrudan uygulanmaz. Çelik saclar için ön fikir almak isterseniz aşık aralığı hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Isıl uzama. Alüminyum ısındıkça çeliğin yaklaşık iki katı uzar. Uzun levhada bu fark milimetrelerle ölçülür.
Bu hareket engellenirse delik ağzında zorlanma ve zamanla yorulma çatlağı görülebilir. Uygulamada genellikle şu önlemler alınır: bağlantı delikleri vida çapından geniş ya da oval açılır, kayar bağlantı elemanı kullanılır, kenet sistemde hareketli klips seçilir ve levhanın sabit noktası tek bölgede tutulur. Ayrıntılar levha boyuna ve sisteme göre değişir; bağlantı planını uygulayıcı ve mühendis birlikte belirler.
Galvanik korozyon: çelik ve bakırla temas
İki farklı metal nemli ortamda birbirine değdiğinde küçük bir pil oluşur. Alüminyum bu pilde genellikle feda edilen taraftır. Bakır, çıplak karbon çeliği ve bakır içeren su ile temas, alüminyumda o noktadan başlayan bozulmaya yol açabilir.
Uygulamada sık başvurulan önlemler:
- Çelik aşık ile alüminyum sac arasına, özellikle nemli ve agresif ortamda, ayırıcı bant ya da uygun bir izolasyon katmanı konur.
- Alüminyumla uyumlu vida seçilir; yaygın olarak paslanmaz çelik ya da alüminyum, contalı rondelayla. Kaplamasız karbon çeliği vida bu iş için önerilmez.
- Bakır oluk, bakır boru ve bakırdan akan su alüminyum yüzeyle buluşturulmaz.
- Taze beton, harç ve kireç alüminyuma değdirilmez; bulaşan harç hemen temizlenir. Bu malzemeler alkalidir ve alüminyumu aşındırır.
- Delme ve kesme sırasında çıkan çelik talaşı yüzeyden temizlenir; talaş paslanıp leke bırakabilir.
Vida ve bant seçimi, montajı yapan uygulayıcının ve proje mühendisinin sorumluluğundadır.
Formlar ve kaplama seçenekleri
Her formun malzeme ve kaplama seçenekleri ürün sayfasında yazar. Formu seçin; ölçü çizimi ve yük tablosu da orada.
İlgili sayfalar
Kaynaklar
- Engineering ToolBox: Doğrusal ısıl genleşme katsayıları
- EN 485: Alüminyum ve alüminyum alaşımları, sac, şerit ve levha
- EN 1396: Alüminyum ve alüminyum alaşımları, rulo boyalı sac ve şerit
- EN 508-2: Metal saclardan çatı ve cephe ürünleri, kendini taşıyan ürünler, Bölüm 2: Alüminyum
- EN 573: Alüminyum ve alüminyum alaşımları, dövme ürünlerin kimyasal bileşimi ve biçimi
- NZ Metal Roofing Code of Practice: Alüminyum sacın sabitlenmesi
Sık sorulanlar
Alüminyum sac paslanır mı?
Çatı sacında hangi alüminyum alaşımı kullanılır?
Aynı kalınlıktaki çelik sacın yerine alüminyum konabilir mi?
Kenet çatıda alüminyum neden sık seçilir?
Boyasız alüminyum zamanla nasıl görünür?
Alüminyum fiyatı neden sık değişir?
Projenize uygun formu birlikte seçelim
Aşık aralığı, kar ve rüzgâr yükü, renk ve boy listesi elinizde olsun; ölçü listenizi gönderin, kısa sürede yazılı teklifle dönelim.
Teklif al- Telefon0216 405 16 90
- Cep0532 424 38 20
- E-postainfo@rformmetal.com
- AdresHasanpaşa Mah. Nabizade Sok. No 82/1 Kadıköy / İstanbul