İçeriğe atla
Çatı ve cephe kaplama çözümleri · Kadıköy / İstanbul 0216 405 16 90 0532 424 38 20 info@rformmetal.com

Çinko kaplama: çeliği pastan koruyan ince katman

Trapez sacın içi çeliktir, dışını ince bir çinko katmanı kaplar. Çelik paslanmasın diye önce çinko yıpranır; bu yüzden çinko ne kadar kalınsa koruma o kadar uzun sürer. Z100, Z140, Z275 gibi adlar bu çinkonun miktarını söyler.

Boyalı galvanizli sacın katmanları: ortada çelik çekirdek, iki yüzünde çinko, üstte ön işlem, astar ve son kat boya, altta arka yüz boyasıBoyalı galvanizli sacın katmanlarıSon kat boya (üst yüz)AstarÖn işlem / pasivasyonÇinko katmanıÇelik çekirdekÇinko katmanıÖn işlem / pasivasyonArka yüz boyasıÖlçekli değil: kalınlığın çoğu çeliktir.

Dört maddede

  • Z sayısı = çinkoZ275, metrekarede iki yüz toplamı en az 275 gram çinko demektir; her yüzde yaklaşık 19 µm eder.
  • Sınıfı ortam seçerKıyı, sanayi ve nemli iç mekân çinkoyu hızlı harcar; bu yerlerde üst sınıflar seçilir.
  • Boya ve çinko birlikteBoya çinkoyu havadan ayırır; çizik ve kesim kenarında çeliği çinko korur.
  • Siparişte yazdırınTeklifte “EN 10346, Z275” gibi standart ve sınıf birlikte yazmalıdır.

Z sayısı neyi anlatır?

Galvanizli sac, çelik bobinin eriyik çinko banyosundan geçirilmesiyle üretilir. Banyodan çıkışta hava bıçakları çinkonun miktarını ayarlar. Bu miktar sacın adında yazar: Z çinkoyu, ardından gelen sayı metrekare başına gramı gösterir.

Sayı iki yüzün toplamıdır. Z140 sacın bir metrekaresinde, üst ve alt yüz birlikte en az 140 gram çinko bulunur; her yüze yaklaşık 70 gram düşer. Çinkonun yoğunluğu yaklaşık 7,14 g/cm³ olduğu için bir yüzdeki 70 gram, yaklaşık 10 mikronluk (0,010 mm) bir katmana karşılık gelir.

Hesap kısadır: her yüzdeki kalınlık (µm) ≈ Z sayısı ÷ 2 ÷ 7,14. Kabaca, bir yüzdeki her 7 g/m² çinko 1 mikron eder.

Çinko, sacın anma kalınlığının içindedir: sıcak daldırma galvanizli sacda kalınlık, kaplanmış ürünün son kalınlığıdır. 0,50 mm Z275 bir sacta iki yüzdeki çinko toplam yaklaşık 0,04 mm tutar; çelik çekirdek yaklaşık 0,46 mm kalır. Boyalı sacda boya katmanı genellikle bu kalınlığa sayılmaz; teklifte kalınlığın neyi kapsadığını yazdırın.

Standart sınıfı bir alt sınır olarak tanımlar ve iki biçimde denetler. Üç noktada yapılan ölçümlerin ortalaması (“üç nokta”) sınıfın adındaki sayıya eşit ya da üstünde olmalıdır. Tek bir noktadaki en düşük değer (“tek nokta”) biraz daha aşağıda kalabilir; Z275 için bu sınır 235 g/m², Z140 için 120 g/m²'dir.

Sınıf sınıf çinko miktarı ve kalınlığı

Tablodaki kütleler EN 10346'nın üç nokta alt sınırıdır. Kalınlıklar bu kütleden hesaplanan yaklaşık değerlerdir; standardın bilgi tablosu aynı değerleri yuvarlayarak verir (Z100 için 7, Z140 için 10, Z200 için 14, Z275 için 20 µm). Not sütunu yalnız karşılaştırma içindir; sınıfı projenin ortamı ve şartnamesi belirler.

SınıfÇinko, iki yüz toplamı (g/m², en az, üç nokta ortalaması)Her yüzde yaklaşık kalınlık (µm)Not
Z100100≈ 7,0Tablodaki en ince sınıf; korozyon yükü düşük, kuru ortamlarda düşünülür
Z140140≈ 9,8Z100'e göre %40 fazla çinko
Z200200≈ 14,0Z100'ün iki katı çinko
Z225225≈ 15,8Z200 ile Z275 arası
Z275275≈ 19,3Z100'ün yaklaşık 2,75 katı çinko; daha ağır ortamlarda ve boyasız kullanımda değerlendirilir
Z350350≈ 24,5Ağır ortam sınıfı; bazı bobin üreticilerinde talep üzerine
Z450450≈ 31,5Ağır ortam sınıfı; bazı bobin üreticilerinde talep üzerine
Z600600≈ 42,0Ağır ortam sınıfı; bazı bobin üreticilerinde talep üzerine
Z sınıflarına göre her yüzdeki yaklaşık çinko kalınlığı, mikronHer yüzde yaklaşık çinko kalınlığı (µm)= Z ÷ 2 ÷ 7,14Z100≈ 7,0 µmZ140≈ 9,8 µmZ200≈ 14,0 µmZ225≈ 15,8 µmZ275≈ 19,3 µmZ350≈ 24,5 µmZ450≈ 31,5 µmZ600≈ 42,0 µmZ100–Z275 aralığıZ350 ve üstü
Z sınıfına göre her yüzdeki yaklaşık çinko kalınlığı. Z275'in bir yüzünde Z140'ın yaklaşık iki katı çinko vardır.

Sınıf büyüdükçe çinko kalınlaşır, ama kalın kaplamanın da sınırları vardır. Dar yarıçaplı bükümlerde kalın çinko katmanının çatlama ve pullanma eğilimi artar. Z350 ve üstü sınıflar her bobin üreticisinin standart programında yer almaz; bazı üreticiler bunları talep üzerine verir. Bu sınıflar gerekiyorsa bobin bulunabilirliği ve form uygunluğu teklif aşamasında sorulmalıdır.

Z dışındaki metalik kaplamalar. Aynı standart, çinkonun yanında alaşımlı kaplamaları da tanımlar. Şartnamede en sık karşılaşılan ikisi:

  • ZM (çinko-magnezyum): çinkoya az miktarda alüminyum ve magnezyum katılır. Yüzeyde oluşan korozyon ürünleri daha kararlıdır; bu yüzden daha ince bir ZM katmanı, daha kalın bir Z katmanıyla karşılaştırılabilir koruma verebilir. Hangi ZM sınıfının hangi Z sınıfına denk sayılacağını bobin üreticisinin beyanı ve şartname belirler.
  • AZ (alüminyum-çinko, aluzinc): yaklaşık %55 alüminyum, %43,4 çinko ve %1,6 silisyumdan oluşur. Alaşım çinkodan hafif olduğu için aynı gram, daha kalın bir katman verir. Düz yüzeyde dayanıklıdır. Kesim kenarında da galvanik koruma verir; ancak bu korumanın sac kalınlığına bağlı olduğunu ve kalın saclarda sınırlı kaldığını belirten üreticiler vardır. Bobin üreticileri aluzinci taze betonla temas, amonyağın sürekli yüksek olduğu hayvan barınağı ve gübre deposu gibi ortamlar için önermez; bu kullanımlarda üreticinin sınırına bakılır.

Z, ZM ve AZ sayıları aynı ölçekte okunmaz: AZ150'deki 150 ile Z140'taki 140 aynı korumayı anlatmaz. Şartnamede kaplama türü ve sınıfı birlikte yazılır. Aluzinc kaplı sac da üretim seçeneklerimiz arasındadır.

Hangi ortamda hangi sınıf? ISO 9223 C1–CX

Çinkonun ne hızla harcandığını ortam belirler. ISO 9223 atmosferi altı korozyon sınıfına ayırır ve her sınıf için çinkonun ilk yıl kaybettiği kalınlığı verir. Aynı Z275 sac, kırsal bir depoda ve denize birkaç yüz metre mesafedeki bir tesiste çok farklı hızda yaşlanır.

ISO 9223 korozyon sınıfları C1–CX, tipik yerler ve çinkonun ilk yıl kaybıSınıf, tipik yer ve çinkonun ilk yıl kaybıC1Isıtılan, kuru iç mekân≤ 0,1 µm/yılC2Kırsal bölge; ısıtılmayan depo0,1–0,7 µm/yılC3Şehir, orta sanayi; nemli üretim0,7–2,1 µm/yılC4Sanayi bölgesi; orta tuzlu kıyı2,1–4,2 µm/yılC5Agresif sanayi; tuzlu kıyı4,2–8,4 µm/yılCXAçık deniz, aşırı ortam8,4–25 µm/yıl
ISO 9223 korozyon sınıfları ve çinkonun ilk yıl kaybı. Kayıp çoğu ortamda sonraki yıllarda yavaşlar; değerler sınıfları karşılaştırmak içindir.

İç mekân da bir ortamdır ve bazen dıştan ağırdır. Sacın alt yüzü şu yapılarda sürekli nem ya da kimyasal görür:

  • Hayvan barınağı, ahır, kümes: amonyak ve nem, metal kaplamalar için ağır bir ortam oluşturur. Kaplama türü ve sınıfı havalandırmayla birlikte seçilir; ayrıntı: tarımsal yapı kaplaması.
  • Soğuk hava deposu: kapı açılışlarında ve buz çözme döngülerinde yoğuşma olur, temizlikte kimyasal kullanılır. Bkz. soğuk hava deposu kaplaması.
  • Gıda üretimi, mandıra, çamaşırhane, yüzme havuzu: yüksek nem ve buhar. ISO 12944-2'nin iç mekân örneklerinde gıda üretimi, mandıra ve çamaşırhane C3, yüzme havuzu C4 olarak anılır.
  • Isıtılan ofis ve ısıtılmayan kuru depo: aynı örneklerde ısıtılan, temiz havalı binalar C1, yoğuşma olabilen ısıtılmayan depolar C2'dir; burada çinko çok yavaş harcanır.

Ortam sınıfını projenin mühendisi ya da şartname belirler. Teklif isterken yapının yerini, denize uzaklığını, yakındaki sanayiyi ve içeride ne yapıldığını yazmanız doğru sınıf için iyi bir başlangıçtır. Sınıfların ömre nasıl yansıdığı kaba bir hesapla trapez sac kaç yıl dayanır yazısında. Kıyıya çok yakın ya da kimyasal ortamlarda alüminyum da değerlendirilir: galvaniz mi alüminyum mu.

Çizikte ve kesim kenarında çinko nasıl korur?

Boya bir bariyerdir: film sağlamsa korur, delinirse altı açıkta kalır. Çinko farklı çalışır. Demirden daha aktif bir metal olduğu için nemli ortamda çelikle birlikte küçük bir pil gibi davranır ve korozyona önce kendisi uğrar. Buna kurban anot koruması denir.

Bu yüzden ince bir çizikte ya da ince bir sacın kesim kenarında açıkta kalan çelik, çevresindeki çinko tarafından korunur. Koruma kısa bir mesafede etkilidir ve çinkoyu harcar; kenara yakın çinko daha hızlı azalır. Agresif ortamda boyalı sacın kesim kenarında boyanın kenardan başlayarak kabarması bu yüzden görülür. Çinko ne kadar kalınsa bu süreç o kadar geç başlar.

Çizikte ve kesim kenarında çevredeki çinkonun açıkta kalan çeliği korumasıBoyaÇinkoÇelikÇinkoArka boyaÇizikKesim kenarıÇinko demirden aktiftir:önce kendisi harcanır, açıkta kalançeliği korur (turuncu oklar).
Çizikte ve kesim kenarında açıkta kalan çeliği çevredeki çinko korur. Bu koruma çinko stokundan harcanır.

Korumayı bozan uygulamalar da çoğu zaman kenardan başlar:

  • Taşlama diskiyle kesim: ısı kenar boyunca boyayı ve çinkoyu yakar, kıvılcımlar yüzeye yapışıp paslanır. Kesim ve vidalama kuralları trapez sac montajı ve vidalama yazısında.
  • Çatıda kalan talaş: delme talaşı birkaç yağmurda paslanır ve boyada kalıcı iz bırakır.
  • Su tutan detaylar: bindirmede ya da tıkalı derede bekleyen su, o noktanın ortamını sınıfının gösterdiğinden ağır yapar.
  • Bakırla temas: bakır borudan ya da bakır kaplamadan akan su çinkoyu hızla tüketir.

Boya çinkoyu korur, çinko çeliği korur

Boyalı galvanizli sac iki koruma katmanını üst üste koyar. Boya filmi çinkoyu hava, su ve tuzdan ayırır; çinko, filmin zarar gördüğü yerde devreye girer. Film sağlam kaldıkça çinko stoku çok yavaş harcanır. Bu yüzden boyalı sac, aynı ortamda genellikle boyasız galvanizden uzun yaşar.

İki katman birbirinin eksiğini kapatır, ama birbirinin yerini tutmaz:

  • Boya kalın, çinko ince: düz yüzey uzun süre iyi görünür; ama kesim kenarı, vida deliği ve çizikte çinko stoku az olduğu için kenar korozyonu erken başlar.
  • Çinko kalın, boya ince: kenarlar iyi korunur; ama ince film güneşte ve kirli havada çabuk yıpranır, ardından çinko doğrudan harcanmaya başlar.

Kıyıda ve sanayi atmosferinde iki satır birlikte yükseltilir: daha yüksek galvaniz sınıfı ve ortama uygun boya sistemi. Boyalı sacın standardı EN 10169, korozyon dayanımını RC, UV (güneş) dayanımını RUV sınıflarıyla tanımlar; bu sınıfları bobin üreticisi beyan eder.

Arka yüzü unutmayın. Arka yüz çoğu zaman yalnız ince bir astar ya da arka yüz boyasıyla kaplanır. Nemli iç mekânlarda (barınak, soğuk hava deposu, gıda üretimi) asıl yükü bu yüz taşır; arka yüz boyasının türü ve kalınlığı da şartnameye yazılır.

Boya sistemlerinin karşılaştırması boya kalitesi ve boya sistemleri sayfasında, renkler RAL renk kartelası sayfasında.

Siparişe nasıl yazılır, sahada nasıl saklanır?

Şartnamede “galvanizli” yazmak yetmez; standart ve sınıf birlikte yazılır. EN 10346 gösterimi parça parça şöyle okunur:

ParçaÖrnekAnlamı
Çelik kalitesiS250GDYapısal çelik, en düşük akma dayanımı 250 MPa. Kaliteyi projenin mühendisi belirler.
Kaplama türü ve kütlesi+Z275Çinko, iki yüz toplamı en az 275 g/m² (üç nokta ortalaması).
Çiçek görünümü-MN normal, M küçültülmüş çinko çiçeği. Boyanacak sacda genellikle M tercih edilir.
Yüzey kalitesi-BA, B ya da C. Görünür ve boyanacak yüzeylerde üst sınıflar seçilir.
Yüzey işlemi-CC kimyasal pasivasyon, O yağlama, CO ikisi birlikte; P fosfatlama gibi başka seçenekler de vardır.

Bir şartname satırı örneği: “Malzeme: EN 10346 S250GD+Z275-M-B galvanizli çelik sac, anma kalınlığı 0,60 mm. Boya: EN 10169'a göre üst yüz polyester, film kalınlığı ve RC/RUV sınıfı belirtilerek; arka yüz boyası türüyle birlikte.” Bu bir örnektir; çelik kalitesini, galvaniz sınıfını ve boya sistemini projenin mühendisi ve şartname belirler.

Teklifte galvaniz sınıfının ayrı satır olarak yazmasını isteyin. Sınıfı yazılmamış bir teklifte en düşük sınıfın geldiğini varsaymak temkinli olur. Şartnamenin tam iskeleti: trapez sac teknik şartnamesi nasıl yazılır.

Beyaz pas: depoda başlayan sorun. Levhalar istifte nemli ve havasız kalırsa çinko yüzeyinde tozumsu, beyaz bir oksit oluşur. Bu çeliğin pası değildir, ama çinkonun bir kısmı daha çatıya çıkmadan harcanır ve boyasız sacda leke bırakır. Galvanizli bobin genellikle pasivasyon ya da yağlama ile bu riske karşı geçici olarak korunur; ama bu koruma sınırlıdır. Sahada şu üç kural çoğu zaman yeterlidir:

  • İstifi yerden yükseltin ve hafif eğimli koyun; su paketlerin arasında beklemesin.
  • Üstünü hava alacak biçimde örtün; naylonu paketin çevresine sıkı sarmayın, yoğuşan su içeride kalır.
  • Islanan paketi açın, levhaları ayırarak kurutun ve montajı uzun süre bekletmeyin.

Z100–Z275 aralığında, projenin istediği galvaniz sınıfında üretim yapıyoruz. Yapının yerini, ortamını ve şartnamedeki sınıfı yazarak teklif isteyin.

Sık sorulanlar

Z100 ile Z275 arasındaki fark nedir?
Fark çinkonun miktarıdır. Z100'de iki yüz toplamı en az 100 g/m², Z275'te en az 275 g/m² çinko vardır; Z275'te yaklaşık 2,75 kat çinko bulunur. Aynı ortamda bu stok kabaca o oranda daha uzun yeter.
Çatı için hangi galvaniz sınıfı seçilmeli?
Tek bir doğru sınıf yoktur; sınıfı ortam belirler. Korozyon yükü düşük yerlerde alt sınıflar yeterli olabilir; kıyı, sanayi atmosferi ve nemli iç mekânlarda daha yüksek sınıflar ya da alaşımlı kaplamalar değerlendirilir. Son kararı yapının ortamı ve şartname verir.
Galvaniz kalınlığı mikron olarak nasıl hesaplanır?
Z sayısını ikiye, sonra çinkonun yoğunluğu olan yaklaşık 7,14'e bölün. Z275 için 275 ÷ 2 ÷ 7,14 ≈ 19 µm her yüzde; standardın bilgi tablosu bunu yuvarlayarak 20 µm verir.
Boyalı sacda galvaniz sınıfı önemli mi?
Evet. Boya düz yüzeyi korur, ama kesim kenarında, vida deliğinde ve çizikte çeliği koruyan çinkodur. Boyalı sac teklifinde de galvaniz sınıfı ayrı satır olarak yazılmalıdır.
Beyaz pas sacı bozar mı?
Beyaz pas çinkonun oksididir, çeliğin pası değildir. Hafif lekeler çoğu zaman görünüm sorunudur, ama çinkonun bir kısmını harcar. Kalın ve yaygın birikimde yüzey değerlendirilmeden montaja geçilmemelidir.
Aluzinc (AZ) galvaniz yerine kullanılabilir mi?
Ortama göre kullanılabilir. AZ kaplama düz yüzeyde dayanıklıdır; kesim kenarındaki koruması ise sac kalınlığına bağlıdır. Bobin üreticileri aluzinci taze betonla temas ve amonyağın sürekli yüksek olduğu hayvan barınağı gibi ortamlar için önermez. Seçimi şartname ve projenin mühendisi yapar.

Projenize uygun formu birlikte seçelim

Aşık aralığı, kar ve rüzgâr yükü, renk ve boy listesi elinizde olsun; ölçü listenizi gönderin, kısa sürede yazılı teklifle dönelim.

Teklif al
WhatsApp'tan yazın
Ara WhatsApp Teklif