İçeriğe atla
Çatı ve cephe kaplama çözümleri · Kadıköy / İstanbul 0216 405 16 90 0532 424 38 20 info@rformmetal.com

Boya kalitesi ve boya sistemleri

Boyalı trapez sacın rengi ve ömrü, sacın üstündeki ince boya filmine bağlıdır. Bu filmin türü, kalınlığı ve dayanım sınıfı birlikte boya kalitesini oluşturur. Aşağıda önce basit bir resim, sonra ayrıntılar var.

Boyalı trapez sacın kesiti: son kat boya, astar, ön işlem, çinko, çelik çekirdek ve arka yüz boyası Boyalı sacın kesiti Polyester, tipik değerler çelik çekirdek Son kat boya~20 µmAstar~5 µmÖn işlem<1 µmÇinko~7–20 µmÇelikör. 0,50 mm = 500 µmÇinkoalt yüzArka yüz boyası~5–15 µm ÜST YÜZ (boya + astar) ≈ 25 µm ARKA YÜZ ≈ 5–15 µm Katmanlar ölçeksiz çizilmiştir. Değerler tipiktir; ürüne göre değişir.

Dört maddede

  • Boya sistemiPolyester, mat polyester, PVDF ve plastisol farklı ortamlar için yapılmış ayrı boya türleridir.
  • MikronBoya filminin kalınlığı mikronla (µm) yazılır; polyesterde tipik değer astar dahil 20–25 µm'dir.
  • RC ve RUVEN 10169, boyayı korozyona karşı RC, güneşe karşı RUV sınıflarıyla ayrı ayrı derecelendirir.
  • RAL ve parlaklıkRenk RAL koduyla, parlaklık parlak ya da mat olarak seçilir.

Boyalı sac neyden oluşur?

Boyalı trapez sac, galvanizli çeliğin bobin halindeyken boyanmasıyla elde edilir. Boyama hattında sac temizlenir, kimyasal ön işlemden geçer, önce astar sonra son kat sürülür ve boya fırında kürlenir. Trapez formu bundan sonra verilir. Boya bu yüzden sacla birlikte bükülecek kadar esnek olmak zorundadır.

Kesitte yukarıdan aşağı şu katmanlar vardır:

  • Son kat boya: rengi ve güneşe dayanımı veren katman. Polyesterde tipik olarak 20 µm civarı.
  • Astar: boyanın metale tutunmasını sağlar, korozyona karşı ilk engeldir. Çoğu üründe birkaç mikron; bazı kalın sistemlerde daha kalın astar kullanılır.
  • Ön işlem: çinko yüzeyini boyaya hazırlayan, mikronun altındaki kimyasal tabaka.
  • Çinko (galvaniz): çeliği korumak için kendisi aşınan metal kaplama. Kalınlığı galvaniz sınıfına göre değişir; ayrıntısı çinko kaplama ve galvaniz sınıfları sayfasında.
  • Çelik çekirdek: taşıyan kısım. Sac kalınlığı denince bu kastedilir.
  • Arka yüz boyası: alt yüzü korur. Çoğu zaman ince bir astar ya da tek kat boyadır.

Mikron, milimetrenin binde biridir. Bir saç teli ortalama 70 µm civarındadır. Polyester boyanın tamamı bunun üçte biri kadardır; plastisol ise birkaç saç teli kalınlığındadır.

Dört boya sisteminin üst yüz film kalınlığı aynı ölçekte Üst yüz film kalınlığı Aynı ölçekte, µm, tipik saç teli ≈ 70 µm Polyester 20–25 Mat polyester 25–35 PVDF 25–35 Plastisol 100–200 0 50 100 150 200 µm Koyu bölüm alt değer, açık bölüm aralığın üst ucu. Astar dahil.
Polyester, mat polyester ve PVDF ince film boyalardır; plastisol bunların birkaç katı kalınlıkta bir kaplamadır (çoğu üründe 200 µm civarı). Kesikli çizgi karşılaştırma için bir saç telinin yaklaşık kalınlığını gösterir.

Boya kalitesi pratikte ne demek?

İki boyalı sac ilk gün aynı görünür. Fark birkaç yıl sonra, renk soldukça ya da kenarlardan pas başladıkça ortaya çıkar. Boya kalitesini bu yüzden görünüşe değil, ölçülebilen beş özelliğe bakarak okumak gerekir.

  • Film kalınlığı: boyanın kaç mikron olduğu. Aynı sistemde ince film ilk gün aynı görünür, ama dış ortamda daha kısa sürede aşınır; daha kalın film ek dayanım için kullanılır. Üst yüz ve arka yüz ayrı ayrı yazılır.
  • UV dayanımı ve renk kararlılığı: güneş ışığı boyanın bağlayıcısını zamanla bozar. Renk açılır, parlaklık düşer, yüzeye dokununca renkli bir toz kalır. Buna tebeşirlenme denir.
  • Korozyon dayanımı: boyanın nemi ve kirleticileri çinkodan ne kadar uzak tuttuğu. Kesim kenarında ve çizikte boyanın altına ilerleyen pas bu sınıfla ölçülür.
  • Esneklik ve büküm: boya, trapez formu verilirken büküm noktasında çatlamamalıdır. Çatlak, korozyonun başladığı yerdir.
  • Çizilme ve sertlik: taşıma, istifleme ve uygulama sırasında yüzeyin hasar görmemesi. Dokulu yüzeyler bu konuda çoğu zaman daha dayanıklıdır.

Bu özellikler bobin boyalı sac için EN 13523 serisindeki deney yöntemleriyle ölçülür ve EN 10169 standardında sınıflara bağlanır. Sınıflar aşağıda ayrı bir bölümde anlatılıyor.

Bu beş özellik birbirini etkiler. Özellikle sertlik ile esneklik arasında bir denge vardır. Çok sert bir boya bükümde çatlayabilir, çok yumuşak bir boya kolay çizilir. Sistem seçimi bu dengeyi kurmaktır.

Polyester, mat polyester, PVDF, plastisol

Rform Metal polyester, mat polyester, PVDF ve plastisol boyalı sacla üretim yapar. Dördü aynı işi farklı yollardan yapar. Tablodaki değerler sektörde tipik aralıklardır; kesin değer bobin üreticisinin beyanında yazar.

SistemTipik üst yüz film kalınlığı (µm)Öne çıkan özellikTipik kullanım
Polyester (PE)20–25Ekonomik, dengeli; UV dayanımı ortaİç mekân, normal atmosferli çatı ve cephe, açık tonlar
Mat polyester25–35Parlamayan yüzey; dokulu olanlar çizilmeye daha dayanıklıMimari cephe, yansıması istenmeyen çatı
PVDF25–35Reçinesi UV ışınımından neredeyse etkilenmez; renk ve parlaklığını uzun süre korurGüneş alan cephe, rengin uzun süre korunması istenen yapılar
Plastisol100–200Kalın, kabartma dokulu film; aşınmaya dayanıklı, kolay bükülürMekanik zorlanan yüzey, tarımsal yapı, nemli ve korozif ortam

Polyester boyalı sacın büyük bölümünü oluşturur. Ilıman ve kuru iklimde çatı ile cephe için ekonomik seçimdir. Mat polyester aynı ailedendir; parlaklığı düşüktür, bir kısmı dokulu yüzeylidir. Film kalınlığı ürüne göre değişir.

PVDF (PVF2 olarak da yazılır) florlu bir reçinedir. Reçinesi güneşte bozulmadığı için solma ve tebeşirlenmeye karşı çok dayanıklıdır. Buna karşılık çizilmeye karşı dayanımı sınırlıdır ve fiyatı daha yüksektir. Uzun yıllar aynı rengi göstermesi beklenen cephelerde değer kazanır.

Plastisol PVC esaslı, ince boyaların birkaç katı kalınlıkta bir kaplamadır. Yüzeyi çoğu zaman deri dokusunda kabartmalıdır. Kalın film metale ek bir korozyon engeli sağlar. Sınırları da vardır: yüksek sıcaklıktan etkilenir (sürekli kullanım sınırı ürüne göre yaklaşık 60–80 °C'dir; değer teknik föyden okunur) ve bazı çözücülere karşı hassastır.

Sektörde bunların dışında da sistemler kullanılır: yüksek dayanımlı polyester (HDP), silikon modifiyeli polyester (SMP) ve poliüretan (PUR) gibi. Şartnamede bu adlardan biri geçiyorsa karşılaştırma film kalınlığı ve RC/RUV sınıfı üzerinden yapılır.

EN 10169: RC ve RUV sınıfları

Bobin boyalı çelik sacın Avrupa standardı EN 10169'dur. Standart boyayı iki ayrı eksende derecelendirir: RC korozyon dayanımını, RUV güneş (UV) dayanımını gösterir. Sayı büyüdükçe dayanım artar. İkisi birbirinden bağımsızdır; korozyonda yüksek, UV'de orta sınıfta bir ürün olabilir. Bu yüzden şartnamede ikisi ayrı ayrı yazılır.

Korozyon sınıfıOrtamın aşındırıcılığı (kabaca)Tipik ortam
RC1Çok düşükIsıtılan, kuru iç mekân
RC2DüşükKırsal alan, kirliliği az bölge
RC3OrtaŞehir, hafif sanayi, tuzu az kıyı bölgesi
RC4YüksekSanayi bölgesi, orta tuzlu kıyı
RC5Çok yüksekYoğun sanayi, deniz kenarı

Bu eşleme, sınıfları ISO 12944-2'deki C1–C5 atmosfer sınıflarıyla yan yana koyan genel bir okumadır. Bir yapının hangi atmosfer sınıfında olduğunu proje mühendisi belirler.

RUV sınıfları güneş dayanımını gösterir. Boyalı test levhaları ya güneşi yüksek doğal test sahalarında yıllarca bekletilir ya da laboratuvarda yapay UV ışınımına tutulur. Sonra renk değişimi (ΔE) ve parlaklık kaybı ölçülür. Güneyli cepheler, koyu ve doygun renkler yüksek RUV sınıfı ister; açık gri ve kırık beyaz tonlar daha az soluyor görünür.

Standardın 2022 baskısı iki üst sınıf ekledi: çok yüksek aşındırıcılıktaki (C5) bir doğal test sahasında en az dört yıllık teste dayanan RC5+ ve dört yıllık doğal güneş testine ya da 4000 saatlik yapay UV testine dayanan RUV5. Teklif karşılaştırırken hangi baskıya göre beyan verildiğine bakmak yararlıdır.

EN 10169 iç ortamlar için de ayrı, beş kademeli bir sınıflama verir: ofis ve kuru depo gibi agresif olmayan ortamdan, hayvan barınağı ve süthane gibi çok agresif ortamlara kadar. Sınıfı, ortamın agresifliği, yıkama sıklığı ve yoğuşma riski belirler. İç yüzün boyası bu sınıfa göre seçilir; en agresif sınıf için sistem bobin üreticisiyle ayrıca kararlaştırılır.

Hangi ortama hangi boya sistemi?

Seçim üç soruyla başlar: yapı nerede, renk ne kadar koyu ve iç ortamda ne var? Aşağıdaki şema genel bir başlangıç noktasıdır. Kesin sistemi ve sınıfı projenin şartnamesi ve mühendisi belirler.

Ortama göre boya sistemi için tipik başlangıç noktaları ORTAM BAKILACAK → TİPİK BAŞLANGIÇ İç mekân, kuru iç ortam sınıfı Polyester Kırsal RC2–RC3 Polyester Şehir, hafif sanayi RC3 Polyester, mat polyester Yoğun sanayi RC4–RC5 Kalın film, plastisol Kıyı RC3–RC5 PVDF ya da plastisol Koyu renkli cephe RUV yüksek PVDF Hayvan barınağı arka yüz İç yüze tam boya sistemi Soğuk hava deposu yoğuşma, yıkama İç yüze uygun sistem Genel yön gösterir. Kesin sistemi projenin şartnamesi ve mühendisi belirler.
Ortamdan boya sistemine tipik başlangıç noktaları. Sağdaki etiket, o ortamda şartnamede ayrıca netleşmesi gereken satırı gösterir.
  • İç mekân ve kırsal: polyester çoğu projede yeterlidir. Açık tonlarda renk kaybı yavaş ilerler.
  • Şehir ve hafif sanayi: polyester ya da mat polyester; korozyon sınıfı tipik olarak RC3 düzeyinde istenir.
  • Yoğun sanayi: kimyasal buhar ve kükürt içeren hava boyayı da çinkoyu da hızlı tüketir. Kalın film sistemler ve RC4–RC5 değerlendirilir. Hangi kimyasalın bulunduğu boya üreticisine ayrıca sorulur.
  • Kıyı: tuzlu hava kesim kenarından korozyonu hızlandırır. Gereken sınıf denize uzaklığa ve havadaki tuza göre RC3 ile RC5 arasında değişir. Renk de önemliyse PVDF, mekanik dayanım ve kalın bariyer öne çıkıyorsa plastisol değerlendirilir; seçilen ürünün RC sınıfı beyanına ayrıca bakılır. Denize çok yakın bantta bobin üreticileri boyalı galvanizli çeliğin kullanımını ayrıca onaya bağlar; bu bantta alüminyum trapez sac da düşünülür.
  • Koyu ve doygun renkli cephe: güneş ışınımı koyu yüzeyi daha çok ısıtır, solma daha erken görünür. Bu cephelerde yüksek RUV sınıfı istenir.
  • Hayvan barınağı: amonyak, nem ve sık yıkama asıl olarak sacın iç yüzünü zorlar. EN 10169 hayvan barınağını iç ortamda en agresif sınıfa koyar. Burada arka yüzün yalnız astarla bırakılmaması, iç ortama uygun bir boya sisteminin bobin üreticisiyle kararlaştırılması gerekir. Ayrıntılar için tarımsal yapı kaplama sayfasına bakabilirsiniz.
  • Soğuk hava deposu: yoğuşma, sıcaklık farkı ve yıkama iç yüzü etkiler; iç ortam sınıfını yıkama sıklığı ve yoğuşma riski belirler. Gıda ortamında iç yüz kaplamasının uygunluğu boya üreticisine ayrıca sorulur. Bkz. soğuk hava deposu kaplama.

Renk, parlaklık ve siparişte boyanın yazılışı

Renk RAL koduyla seçilir. Rform Metal'de geniş RAL seçeneği vardır; kartela dışı kodlar özel siparişle hazırlanır. Yaygın renkler RAL renk kartelası sayfasında.

Parlaklık rengin ayrı bir boyutudur. 60° açıyla ölçülür ve parlaklık birimi (GU) olarak yazılır. Standart polyester yarı parlak görünür (çoğu üründe 30 GU civarı); mat polyesterde değer düşüktür (tipik olarak 5–15 GU) ve yüzey ışığı dağıtır. Aynı RAL kodu parlak ve mat yüzeyde farklı algılanır.

Ekrandaki renk neden farklı? Ekran rengi ışıkla üretir, boya ise ışığı yansıtır. Ekranın ayarı, parlaklık düzeyi, yüzey dokusu ve boya sistemi aynı kodu farklı gösterir; aynı RAL polyester ve PVDF'te bile ayrı görünebilir. Siparişte renk RAL koduyla yazılır. Bitişik duracak yüzeyler ve aksesuarlar için aynı partiden üretim planlamak ton farkı riskini azaltır.

Siparişte ve şartnamede "boyalı" tek başına bir madde değildir. Şu satırlar ayrı ayrı yazılır:

  • Boya sistemi: polyester, mat polyester, PVDF ya da plastisol.
  • Üst yüz film kalınlığı: mikron olarak, astarın dahil olup olmadığıyla birlikte.
  • Arka yüz: yalnız astar mı, boyalı mı; boyalıysa kaç mikron.
  • Renk ve parlaklık: RAL kodu; parlak ya da mat.
  • Dayanım sınıfları: EN 10169'a göre RC ve RUV; iç yüz için gerekiyorsa iç ortam sınıfı.
  • Sac kalınlığı: boya hariç çelik kalınlığı mı, boya dahil mi verildiği.

Örnek bir satır şöyle olabilir: Polyester, üst yüz 25 µm (astar dahil), arka yüz boyalı, RAL 9002, standart parlaklık, EN 10169'a göre RC ve RUV sınıfı beyanı. Değerleri projenin şartnamesi belirler. Şartnamenin geri kalanı için trapez sac teknik şartnamesi nasıl yazılır yazısına bakabilirsiniz.

Boya bobinde uygulandığı için üretim başladıktan sonra renk ya da sistem değişmez. Bu satırları teklif formunda yazmanız, karşılaştırılabilir bir teklif almanın en kısa yoludur.

Sık sorulanlar

Trapez sacta boya kaç mikron olmalı?
Sisteme göre değişir. Polyesterde üst yüz için astar dahil 20–25 µm tipik değerdir; mat polyester ve PVDF genellikle 25–35 µm, plastisol 100–200 µm aralığındadır. Projenin istediği değeri şartname belirler; teklifte üst ve arka yüz ayrı ayrı yazılmalıdır.
PVDF mi polyester mi?
Açık renkli, normal atmosferli çatı ve cephede polyester çoğu projede yeterlidir. Güneş alan cephe, koyu ya da doygun renk ve kıyı yapılarında PVDF renk ve parlaklığını daha uzun korur. PVDF daha pahalıdır ve çizilmeye karşı daha dikkat ister.
Plastisol ne zaman seçilir?
Yüzeyin mekanik olarak zorlandığı, nemli ya da korozif ortamlarda ve tarımsal yapılarda değerlendirilir. Kalın filmi aşınmaya dayanıklıdır ve metale ek bir korozyon engeli sağlar. Yüksek sıcaklıktan etkilenir: sürekli kullanım sınırı ürüne göre yaklaşık 60–80 °C'dir ve teknik föyden okunur. Bazı çözücüler de plastisol için uygun değildir.
RC ve RUV ne demek?
EN 10169 standardındaki iki ayrı dayanım sınıfıdır. RC korozyona, RUV güneş ışınımına karşı dayanımı gösterir; sayı büyüdükçe dayanım artar. Şartnamede ikisi ayrı ayrı istenmelidir.
Arka yüz boyası neden önemli?
Çoğu çatıda alt yüz kapalı kalır ve ince bir astar ya da tek kat boya yeterlidir. Hayvan barınağı, sık yıkanan ya da sürekli nemli üretim alanlarında ise iç ortam asıl olarak alt yüzü zorlar; bu yapılarda arka yüz boyası EN 10169'daki iç ortam sınıfına göre seçilir ve en agresif ortamlarda bobin üreticisiyle ayrıca kararlaştırılır.
Ekranda seçtiğim renk sacda aynı mı çıkar?
Birebir aynı çıkmaz. Ekran ayarı, parlaklık, yüzey dokusu ve boya sistemi aynı RAL kodunu farklı gösterir. Siparişte renk RAL koduyla yazılır.

Projenize uygun formu birlikte seçelim

Aşık aralığı, kar ve rüzgâr yükü, renk ve boy listesi elinizde olsun; ölçü listenizi gönderin, kısa sürede yazılı teklifle dönelim.

Teklif al
WhatsApp'tan yazın
Ara WhatsApp Teklif