Trapez Sac Seçim Rehberi
Bir çatı ya da cephe projesinde “hangi trapez formu” sorusunun tek bir doğru cevabı yoktur; doğru form, açıklığa, yüke, yalıtım kararına ve bütçeye göre değişir. Bu rehber, sahada en çok karşılaştığımız kararları sırasıyla ele alıyor: önce geometri, sonra metal ve kalınlık, en sonda renk.
Aşağıdaki adımları takip ederseniz, teklif isterken elinizde net bir form + kalınlık + renk kombinasyonu olur; bu da hem fiyatın hem terminin netleşmesini sağlar.
1. Hatve yüksekliği neyi belirler?
Trapez sacın taşıma gücünü belirleyen ana ölçü, hatve (nervür) yüksekliğidir. Hatve derinleştikçe kesit atalet momenti büyür ve sac, aynı kalınlıkta daha uzun açıklıkları sehim yapmadan geçer. Pratikte şu aralıkları kullanabilirsiniz:
- 18–27 mm (18/1000 sinüs, 27/200): yalıtımsız çatılar ve dekoratif cepheler; aşık aralığı genelde 1,0–2,0 m arasında kalır.
- 38–45 mm (38/151, 38/250, 45/900): en yaygın orta segment; 2,0–3,0 m aşık aralıklarında ekonomik çözüm verir.
- 55 mm (55/900, ÇK 90): geniş açıklıklı çatılar, kar yükü yüksek bölgeler; 3,0–3,5 m aralıklara çıkar.
- 153 mm (153/840): aşığı tamamen kaldırıp makastan makasa geçmek için; 4,25–6,75 m aralıklarda çalışır.
- 50–70 mm beton altı (50/980, 70/915): taşıma değil, kompozit döşeme mantığı — beton ile birlikte çalışır.
Hatve yüksekliği arttıkça metraj başına metal tüketimi de artar. Yani “en yüksek hatve” değil, “açıklığı güvenle geçen en ekonomik hatve” doğru seçimdir.
2. Çatı mı, cephe mi, beton altı mı?
Aynı form üç işi birden görebilir ama öncelikleri farklıdır:
- Çatı: su tahliyesi ve yük taşıma önceliklidir. Eğim düştükçe bindirme ve sızdırmazlık detayı kritikleşir; çok düşük eğimde kenet sistem daha güvenlidir.
- Cephe: yük düşüktür, görünüm belirleyicidir. Sinüs formu yatay uygulandığında yumuşak bir gölge verir; derin hatveli formlar sert ve endüstriyel bir çizgi oluşturur.
- Beton altı (deck): sac kalıp, donatı ve çalışma platformu görevini birlikte üstlenir. Burada seçim mimari değil, statik hesapla yapılır.
3. Formların karşılaştırması
Aşağıdaki tablo, ürettiğimiz formların temel geometrisini bir arada gösterir. Satırlara tıklayarak her formun ölçü çizimine ve yük tablosuna ulaşabilirsiniz.
| Form | Aile | Yükseklik | Net kaplama eni | Kalınlık |
|---|---|---|---|---|
| 153/840 Form Trapez | Yüksek hatveli taşıyıcı trapez | 153 mm | 840 mm | 0,60 – 1,50 mm |
| 27/200 Form Trapez | Çatı ve cephe trapezi | 27 mm | 1000 mm (800 mm alternatif) | 0,50 – 1,20 mm |
| 38/151 Form Trapez | Çatı ve cephe trapezi | 38 mm | 906 mm | 0,50 – 1,20 mm |
| 38/250 Form Trapez | Çatı ve cephe trapezi | 38 mm | 1000 mm | 0,50 – 1,00 mm |
| 45/900 Form Trapez | Ağır yük trapezi | 45 mm | 900 mm | 0,50 – 1,20 mm |
| 50/980 Form Beton Altı Trapez | Kompozit döşeme (deck) trapezi | 50 mm (çizim kotları 54 / 44 mm) | 980 mm | 0,60 – 1,50 mm |
| 55/900 Form Trapez | Geniş açıklık trapezi | 55 mm | 900 mm | 0,50 – 1,20 mm |
| 70/915 Form Beton Altı Trapez | Kompozit döşeme (deck) trapezi | 70 mm | 915 mm | 0,60 – 1,50 mm |
| ÇK 90 Form Trapez | Çatı ve cephe trapezi | 55 mm | 900 mm | 0,50 – 1,20 mm |
| 18/1000 Sinüs Oluklu Trapez | Sinüs (oluklu) form | 18 mm | 1025 mm | 0,50 – 1,00 mm |
| Standart Kenetli Metal | Gizli klipsli kenet sistem | 25 mm | 320 mm / 420 mm / 520 mm | — |
| Kilit Geçme Kenetli Metal | Kilit geçmeli (snap-lock) kenet sistem | 65 mm (tava kotu 64 ± 1 mm) | 400 +5 mm / 434 +5 mm / 500 +5 mm | — |
4. Sac kalınlığı nasıl seçilir?
Kalınlık kararı, hatve yüksekliği kadar önemlidir ve doğrudan aşık aralığı ile yüke bağlıdır. Çatı kar yükü ile bakım/tesisat yüklerini toplayın, aşık aralığınızı belirleyin ve formun yük tablosundan bu değeri karşılayan en ince kalınlığı seçin.
- 0,50 mm: yalıtımsız cephe ve kısa açıklıklı çatılarda ekonomik çözüm.
- 0,60–0,70 mm: Türkiye’de endüstriyel çatıların büyük çoğunluğu bu aralıkta.
- 0,80–1,00 mm: kar yükü yüksek bölgeler, geniş açıklık, ağır bakım trafiği.
- 1,20–1,50 mm: beton altı deck ve özel taşıyıcı uygulamalar.
Bu seçimi elle yapmak yerine aşık aralığı ve taşıma yükü hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz: yükü ve aralığı girdiğinizde uygun form-kalınlık kombinasyonlarını en hafiften ağıra sıralar.
5. Metal ve yüzey: galvaniz, boyalı, alüminyum, aluzinc
- Boyalı galvanizli sac: en yaygın seçim. Çinko koruma + boya katmanı; RAL renk serbestliği yüksek.
- Boyasız galvanizli sac: görünümün önemsiz olduğu depo, hangar ve beton altı uygulamalarda ekonomik.
- Alüminyum: korozyona karşı en dayanıklı, hafif; deniz kenarı ve kimyasal ortamlar için uygun.
- Aluzinc: alüminyum-çinko kaplama; galvanize göre daha yüksek korozyon direnci sunar.
6. Renk ve boya sistemi
Renk kadar boyanın türü de ömrü belirler. Kısaca: polyester iç bölgelerde standart çözümdür; PVDF, UV dayanımı yüksek olduğu için renk solmasının kabul edilmediği prestij yapılarda tercih edilir; plastisol kalın film yapısıyla darbe ve çizilmeye direnç ister; PVC ve poliüretan ise özel kimyasal ortamlar için kullanılır.
Renk seçiminde ekrandaki görüntülere değil RAL kartelasına bakın. Kartelanızdaki kodu metrekare ve fiyat hesaplama sayfasındaki RAL alanına yazarsanız, teklif doğrudan o renk üzerinden hazırlanır.
Sık yapılan 5 hata
- Net kaplama eni ile ham sac (rulo) enini karıştırmak. Metraj her zaman net kaplama eni üzerinden yapılır; aksi halde eksik sipariş verilir.
- Eğim düzeltmesini unutmak. Yatay ölçüden hesap yapıp eğim boyuna çevirmemek, %30 eğimde bile yaklaşık %4-5 eksik metraj demektir.
- Tek açıklık ile çok açıklığı aynı sanmak. Yük tabloları çok açıklıklı (sürekli) duruma göredir; tek açıklıkta kapasite düşer.
- Kalınlığı görünüşe göre seçmek. “Kalın olsun” yerine yük tablosundan seçmek hem güvenli hem ucuzdur.
- Aksesuarı sonraya bırakmak. Mahya, oluk, alınlık ve dere profilleri aynı renkte ve aynı partide üretilmezse renk farkı çıkabilir.
Özet: karar akışı
- Açıklığı (aşık aralığı) ve toplam yükü belirleyin.
- Yük tablosundan formu ve en ince yeterli kalınlığı seçin.
- Çatı/cephe/beton altı kullanımına göre formu doğrulayın.
- Metal ve boya sistemine karar verin, RAL kodunu netleştirin.
- Metrajı ve aksesuarı çıkarın, tek seferde sipariş verin.
Sık sorulan sorular
Hangi trapez formu en ekonomiktir?
Cephede hangi form daha iyi görünür?
Yalıtım gerekiyorsa ne yapmalıyım?
Projeniz için hesaplayın
Formu seçin, ölçünüzü girin; levha adedi, sipariş metrekaresi, ölçülü kroki ve tahmini aksesuar listesi anında çıksın.
